“Buna karşılık ne demek TDK” hakkında araştırma yapanlar için hazırlanan bu içerikte önemli noktalara değineceğiz.
Kayseri’de Sessiz Bir Günün Başlangıcı
Sabahları Kayseri’de ışık farklı vuruyor camlara. Sanki şehir gece boyunca kendine bir şeyler anlatmış da sabah olunca susmuş gibi. Ben 25 yaşındayım ve bunu fark ettiğimde içimde garip bir huzursuzluk oluyor. Günlüklerime yazdığım şeyler çoğu zaman dışarıdan bakınca önemsiz görünebilir ama benim için her biri küçük bir yaraya dokunmak gibi.
O sabah da öyleydi. Mutfağa geçip çay koyarken aklımda yarım kalmış bir cümle dönüyordu. Telefonu elime aldım, notlar uygulamasına yazdım: “Buna karşılık ne demek TDK?”
Hiçbir şey yapmadan sadece baktım ekrana. Bir insan neden böyle bir şey arar ki sabahın köründe? Belki de ben, hayatımda bana söylenen her şeye bir “karşılık” aramaktan yorulmuşumdur. Ya da biri bana bir şey demiştir de içimde cevapsız kalmıştır.
Pencerenin önünde çayı yudumlarken Kayseri’nin o sert ama tanıdık rüzgârı perdeleri hafifçe oynatıyordu. İçimde bir eksiklik vardı ama adını koyamıyordum.
Kütüphanede Bir Cümle: “Buna karşılık ne demek TDK?”
Öğleden sonra Şehir Kütüphanesi’ne gittim. Sessizliği seviyorum çünkü orada düşüncelerim daha net duyuluyor. Masaya oturur oturmaz defterimi açtım. Yazmaya çalıştım ama kelimeler bir türlü düzgün sıralanmıyordu.
Yan masada bir kız sözlük karıştırıyordu. Sayfaları çevirirken yüzünde hafif bir sıkıntı vardı. Bir an kulağıma fısıldar gibi bir şey söyledi: “Buna karşılık ne demek TDK?”
Kafam anında oraya kilitlendi. Bu cümle sanki benim içimde yankılandı. Başımı kaldırıp ona bakmadım ama o an kendimi gördüm. Aynı soruyu ben de içimden defalarca geçirmiştim.
“Buna karşılık ne demek TDK?”
Sanki sadece bir kelime sorusu değil, bir hayat sorusu gibiydi bu. Bir şey yapıyorsun, bir şey yaşıyorsun, bir şey hissediyorsun… ama karşılığında ne alıyorsun?
Defterime yazmaya başladım. Ama bu kez daha farklıydı. Sadece kelimeler değil, hisler dökülüyordu sayfaya. İnsan bazen kendi içini yazarken bile utanıyor. Çünkü bazı duygular çok çıplak.
Benim için “buna karşılık” hep bir beklenti olmuştu. Seviyorsan sevilmek, veriyorsan almak, susuyorsan anlaşılmak. Ama hayat çoğu zaman bu dengeyi kurmuyor.
Eski Bir Mesajın Gölgesi
Telefonum titredi. Eski bir mesaj bildirimi. Uzun zamandır konuşmadığım biri yazmıştı. Sadece “Nasılsın?”
O an içimde tuhaf bir boşluk oluştu. Çünkü bazı insanlar geç kalmış mesajlarla geri gelir ama zaman geri gelmez.
Cevap yazmadım. Yazamadım da. Çünkü aklım hâlâ o sorudaydı: “Buna karşılık ne demek TDK?”
İnsan bazen birine çok şey verir ama karşılığında hiçbir şey alamaz. Sonra o boşluk büyür, büyür ve bir gün en basit mesaj bile ağır gelir.
Benim için o kişi de böyleydi. Bir zamanlar her şeydi, sonra hiçbir şey oldu. Ama içimde bıraktığı iz hâlâ silinmemişti.
Defterime şunu yazdım:
“Buna karşılık, bazen sadece sessizliktir.”
Yazarken bile boğazım düğümlendi. Çünkü bu cümle doğruydu ama acıydı.
Şehir Otobüsünde Düşünceler
Akşamüstü otobüse bindim. Cam kenarına oturdum. Kayseri’nin sokakları yavaş yavaş turuncuya dönüyordu. İnsanların yüzleri yorgundu. Herkes bir yere yetişmeye çalışıyor ama kimse aslında nereye gittiğini bilmiyor gibi.
Kulaklıklarımı taktım ama müzik açmadım. Sadece dışarıyı izledim.
İçimde yine aynı soru dönüyordu: “Buna karşılık ne demek TDK?”
Bu kez daha farklı düşündüm. Belki de bu soru, sadece sözlükteki bir açıklama değil. Belki de insanın kendine sorduğu en sessiz soru.
Karşılık beklemek… İnsan olmanın en yorucu yanı bu olabilir. Bir şey yapıyorsun ve içten içe bir cevap bekliyorsun. Bir bakış, bir cümle, bir dokunuş…
Ama çoğu zaman hayat hiçbir şey vermiyor. Sadece devam ediyor.
Otobüsün camına başımı yasladım. Cam soğuktu. İçimdeki sıcaklığı biraz bastırdı.
Türk Dil Kurumu’na Dair Küçük Bir Merak
Eve döndüğümde bilgisayarı açtım. Bu kez gerçekten öğrenmek istedim. “Buna karşılık ne demek TDK?”
Karşıma çıkan şey basitti: bir şeyin cevabı, bir duruma verilen yanıt, bir eylemin sonucuna verilen tepki.
Ama ben bunun çok daha fazlası olduğunu hissediyordum.
Türk Dil Kurumu kelimelere resmi bir açıklama getiriyordu ama hayatın açıklaması daha karmaşıktı.
Dilin İçindeki Karşılıklar
Kelimenin anlamı basitti ama hayatın içinde anlamı değişiyordu. “Buna karşılık” dediğimiz şey bazen bir teşekkür, bazen bir hayal kırıklığı, bazen de hiç gelmeyen bir cevap oluyordu.
Ben bunu yazarken fark ettim: Aslında ben “Buna karşılık ne demek TDK?” sorusunu sadece anlamak için sormuyordum. Ben bunu hissetmek için soruyordum.
Çünkü bazı kelimeler öğrenilmez, yaşanır.
Defterimde şu satırları yazdım:
“Buna karşılık, bazen insanın kendine bile veremediği cevaptır.”
O an içimde bir şey kırılmadı ama sanki çatladı. Sessiz bir çatlak gibi.
Akşamın İçinde Kapanmayan Hesaplar
Gece olduğunda Kayseri daha da sessizleşti. Sokak lambaları yanmıştı. Pencereden dışarı baktım. Her evin içinde başka bir hikâye vardı ve ben kendi hikâyemin içinde kaybolmuş gibiydim.
Telefonum tekrar elime gitti. Eski mesaj hâlâ oradaydı. Yazmadım.
Çünkü bazı cevaplar verilmez. Bazı “karşılıklar” sadece içte kalır.
Yine düşündüm: “Buna karşılık ne demek TDK?”
Bu kez cevabı dışarıda değil, içimde aradım. Belki de karşılık, birinin seni anlaması değil; senin kendini anlamaya başlamandır.
Ama bunu kabullenmek zor. Çünkü insan hep dışarıdan bir şey bekliyor. Bir onay, bir işaret, bir geri dönüş…
Ben ise o gece ilk defa hiçbir şey beklemeden durmayı öğrendim. Kolay olmadı. Hatta içimde hafif bir boşluk hissi kaldı. Ama o boşluk bile tanıdıktı.
Defterimi kapatmadan önce son bir cümle yazdım:
“Buna karşılık, bazen sadece yaşamaya devam etmektir.”
Kalemi bıraktım. O an hiçbir şey değişmedi ama ben değiştiğimi hissettim.
Kayseri’nin gecesi pencereyi sessizce izliyordu. Ben de onu. Ve aramızda konuşulmayan bir anlaşma vardı: Her şeyin bir karşılığı olmayabilir.
Okumaya Değer: Bir binadan kaç adet karot alınır ?